HÀNG HÓA - GIÁ CẢ - THƯƠNG MẠI - XUẤT NHẬP KHẨU HÀNG HÓA - GIÁ CẢ - THƯƠNG MẠI - XUẤT NHẬP KHẨU
Một số nhận định mang tính dự báo về tình hình biến động giá năm 2007

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) là một trong những chỉ tiêu kinh tế quan trọng được Chính phủ, các cơ quan hữu quan, các tổ chức quốc tế và nhiều đối tượng khác quan tâm. CPI là một chỉ tiêu không thể thiếu trong phân tích các hoạt động kinh tế như để loại trừ yếu tố giá hoặc tính trượt giá trong khi so sánh các chỉ tiêu tổng hợp liên quan. CPI cũng là cơ sở để Chính phủ ban hành hoặc điều chỉnh các chính sách tài chính, tiền tệ, lãi suất ngân hàng.

Những chỉ tiêu kinh tế vĩ mô của năm 2007 theo Nghị quyết của Quốc hội là khá cao, trong đó tốc độ tăng GDP đạt tăng 8,2 – 8,5% và CPI thấp hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế. Dự báo sự biến động của CPI sẽ là một căn cứ để điều chỉnh các biện pháp điều hành kinh tế vĩ mô, nhằm thực hiện thành công các mục tiêu nêu trên. 

Việc dự báo chính xác CPI của cả năm 2007 là một vấn đề khá phức tạp. Tuy nhiên, trên cơ sở đánh giá những yếu tố sẽ tác động đến giá cả năm 2007 và những biện pháp của Chính phủ nhằm kiểm soát giá cả, chúng ta cũng có thể đưa ra một vài nhận định mang tính dự báo về sự biến động của CPI năm 2007.

I. Những yếu tố lớn tác động tới mặt bằng giá năm 2007

1. Những yếu tố tác động mang tính xu thế 

Sự tăng giá ở thị trường trong nước năm 2006 là sự tiếp nối của xu hướng biến động tăng giá đã bắt đầu từ cuối năm 2003 và diễn ra mạnh hơn vào đầu năm 2004 trên thị trường thế giới. Tuy nhiên sau đó, tốc độ tăng giá nhiều loại hàng hóa trên thị trường thế giới nhìn chung đã giảm và ở trong nước, tốc độ tăng giá hàng hóa năm 2006 so với 2005 cũng giảm hơn so với tốc độ tăng giá của năm 2005 so với 2004. Vì vậy, hiệu ứng gây "sốc" về khía cạnh giá cả đối với nền kinh tế trong năm 2006 không lớn như năm 2004. Tuy nhiên, sự tăng giá kéo dài trong ba năm liên tiếp đã và đang gây áp lực ngày càng lớn hơn đến nhiều mối quan hệ cân đối lớn của nền kinh tế, đặc biệt là áp lực đối với người tiêu dùng.   

Diễn biến giá cả trên thị trường thế giới trong các năm 2004-2006 với sự mở đầu bằng cú "sốc" giá dầu mỏ, tiếp đến là giá các mặt hàng nguyên liệu đã ảnh hưởng cả trực tiếp và gián tiếp đến giá cả nhiều loại hàng hóa trong nước. Nói cách khác, giá cả thị trường trong nước đang ngày càng chịu ảnh hưởng lớn hơn bởi mối quan hệ cân đối cung - cầu trên thị trường thế giới. CPI năm 2006 tăng 6,6%, thấp hơn mức tăng 8,4% của năm 2005 và cũng là năm thứ ba liên tiếp CPI có xu hướng giảm. Đây có thể được xem như một thành công trong công tác điều hành của Chính phủ nói chung và công tác quản lý giá trong nền kinh tế nói riêng.

Theo qui luật tiêu dùng ở nước ta, CPI quý I hàng năm thường cao nhất trong năm do nhu cầu tăng mạnh trong dịp Tết Nguyên đán. Nhu cầu tăng cao trong dịp Tết Đinh Hợi vừa qua cũng đã đẩy tốc độ tăng chỉ số giá chung của hai tháng đầu năm 2007 lên 3,24%.

Dự báo trong tháng 3/2007, sức mua xã hội sẽ trở lại bình thường, cùng với tình hình thời tiết diễn biến thuận lợi, dịch cúm gia cầm và dịch lở mồm long móng tiếp tục được khống chế, giá cả hàng hóa trên thị trường sẽ giảm nhẹ và ổn định dần, tuy nhiên giá một số mặt hàng thực phẩm vẫn còn ở mức cao trong những ngày đầu tháng (nhất là gia cầm, một số hải sản và dịch vụ). Do vậy, CPI tháng 3/2007 sẽ ổn định, dao động quanh mức 0,1%, khiến CPI trong quí I sẽ tăng lên tới khoảng 3,2-3,3% (so với mức tăng 4,1% năm 2004; 3,6% năm 2005; và 3,3% năm 2006). Đó là mức tăng có thể chấp nhận được và phù hợp với xu thế tăng giá trong quý I của những năm gần đây.

2. Những yếu tố từ quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

Trong năm 2007, chủ trương của Chính phủ là giảm bù lỗ đối với các mặt hàng năng lượng và những mặt hàng cơ bản có tác động đến toàn bộ nền kinh tế. Do vậy, hầu hết những bảo hộ của Nhà nước về khía cạnh giá cả sẽ được dỡ bỏ đối với các mặt hàng chủ lực, nhạy cảm, làm “đầu vào” cho sản phẩm đầu ra của đại đa số các doanh nghiệp và cũng rất nhạy cảm đối với đời sống dân cư. Năm 2007 dự kiến sẽ là năm bùng nổ của cả dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lẫn dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FPI) và đồng thời là năm giá cả trên thị trường trong nước sẽ chịu sự tương tác của nhiều lực đẩy trái chiều nhau, có thể dẫn đến những diễn biến phức tạp, khó dự báo và chắc chắn chứa đựng nhiều kịch tính bất ngờ với 3 động thái nổi bật nhất dưới đây:

Thứ nhất, giá cả của những mặt hàng trong diện cắt giảm thuế quan theo các cam kết trong khuôn khổ WTO sẽ có thể sụt giảm đáng kể. Đó là các mặt hàng: bánh kẹo, bia, mỹ phẩm, hàng dệt may, giầy dép, gạch ốp, đồ sứ... Ngoài ra, việc mở cửa thị trường, tự do hoá kinh doanh rộng hơn cho các nhà đầu tư nước ngoài, nhất là trong lĩnh vực dịch vụ (y tế, tài chính, ngân hàng...) cũng sẽ góp phần làm gia tăng nguồn cung hàng hóa, dịch vụ trên thị trường. Điều đó sẽ đưa lại sự tác động cùng chiều với việc giảm thuế nhập khẩu nêu trên, mà một trong các hợp lực của chúng sẽ là góp phần kiềm chế sự tăng giá chung trên thị trường.

Thứ hai, giá cả một số mặt hàng và dịch vụ được Nhà nước kiểm soát và bù lỗ trong giai đoạn trước đây sẽ gia tăng đáng kể. Đó là giá điện tăng, và một số mặt hàng khác sẽ được điều chỉnh tăng giá tiếp theo là: than, xi măng, sắt thép, xăng dầu... Về cơ bản, Nhà nước sẽ “buông” để giá hàng hóa và dịch vụ thăng trầm theo cung - cầu của thị trường. Đây là tín hiệu tốt trong việc hoàn thiện cơ chế kinh tế thị trường ở nước ta. Song đây cũng rất có thể sẽ là sự khởi động cho một đợt tăng giá mới.

Thứ ba, giá cả ở thị trường trong nước sẽ chịu ảnh hưởng nhiều hơn của giá cả trên thị trường thế giới cũng như của các dòng FDI và FPI.

II. Những chủ trương và giải pháp nhằm kiểm soát tốc độ tăng giá trong năm 2007 và những năm tiếp theo

1. Quan điểm chỉ đạo nhằm kiểm soát lạm phát trong năm 2007 và những năm tiếp theo

Có thể tóm tắt những quan điểm chỉ đạo chung về kiềm chế tốc độ tăng giá như sau:

Thứ nhất, việc xem xét sự phát triển của kinh tế Việt Nam trong giai đoạn hiện nay và trong thời gian sắp tới phải được đặt trong việc xem xét tổng thể các nhân tố thuận lợi và khó khăn cũng như xu thế phát triển chung của khu vực và thế giới bởi vì Việt Nam đã trở thành thành viên của WTO. Tương tự, việc xây dựng và thực thi các chính sách kinh tế có hiệu quả cũng phải xuất phát từ sự phân tích tình hình quốc tế, khu vực và điều kiện của Việt Nam.

Thứ hai, vấn đề kiềm chế tốc độ tăng giá hay kiểm soát lạm phát phải được đặt trong mối tương quan với các mục tiêu dài hạn về tăng trưởng kinh tế, mà cụ thể là cải thiện chất lượng tăng trưởng, để có những biện pháp thích hợp.

Thứ ba, Chính phủ tập trung vào các giải pháp và công cụ vĩ mô, đó là: cắt giảm và tiết kiệm trong đầu tư, chi tiêu của Chính phủ, lãi suất, tỷ giá...

Thứ tư, những giải pháp thực thi kiểm soát và kiềm chế tốc độ tăng giá để bình ổn giá phải phù hợp với qui luật thị trường, với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế; đảm bảo tương quan hợp lý giữa giá trong nước và giá thế giới, đồng thời tôn trọng sự vận động trong xu thế chứ không bình ổn giá một cách duy ý chí.

2. Các giải pháp kiềm chế tăng giá

Đưa ra giải pháp mang tính vĩ mô nhằm hạn chế tốc độ tăng giá mà vẫn đảm bảo duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao là một việc làm khó khăn, bởi vì tác động của bất cứ một chính sách tài chính, tiền tệ hay thương mại... nào được đưa ra cũng có những độ trễ nhất định. Hơn nữa, trong thời gian tới, chúng ta khó có thể tiên lượng được một cách chính xác sự biến động của thị trường thế giới và trong nước. Mặc dù vậy, những giải pháp được đưa ra dưới đây sẽ có tác động theo hướng giúp kiềm chế tốc độ tăng giá trong nước:  

(1) Những giải pháp ngắn hạn

Theo dõi chặt chẽ diễn biến thường xuyên về biến động giá thế giới và khu vực của những mặt hàng chủ yếu có liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu của nước ta. Chủ động can thiệp, quyết định kịp thời các vấn đề về giá, thuế đối với một số mặt hàng chiến lược khi có diễn biến bất thường ảnh hưởng đến kinh tế vĩ mô nhằm làm giảm tốc độ tăng giá. Để thực hiện có hiệu quả giải pháp này, ngoài các đơn vị làm dịch vụ cung cấp thông tin về giá cả thị trường của các tổ chức thuộc mọi thành phần kinh tế, cần qui định cơ quan chính thống chịu trách nhiệm trước Nhà nước và các doanh nghiệp đối với việc cung cấp thông tin về giá cả thị trường và các thị trường, kể cả thị trường trong nước và thế giới.

Trong trường hợp giá cả có chiều hướng diễn biến phức tạp, không điều chỉnh tăng giá đối với các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá. Xem xét việc giảm ngay giá dịch vụ bưu chính viễn thông theo lộ trình. Nhà nước có biện pháp tài chính, tín dụng nhằm hỗ trợ giảm chi phí đầu vào cho sản xuất lương thực, thực phẩm. Có những biện pháp ngăn chặn dịch cúm gia cầm tái phát.

Đối với những loại hàng hoá dịch vụ độc quyền, ngoài biện pháp kiểm soát việc chấp hành mức giá do Nhà nước qui định, cần kiểm tra chi phí sản xuất một cách nghiêm ngặt và bảo đảm rằng chúng phải dựa trên chi phí quản lý sản xuất hợp lý. Chi phí sản xuất hợp lý phải dựa trên những định mức tiên tiến và có tham khảo tình hình thực hiện các định mức như vậy ở các nước trong khu vực và thế giới. Đi đôi với việc kiểm soát chi phí sản xuất, phải đổi mới chế độ kế toán, kiểm toán, chế độ báo cáo, thông tin, thực hiện công khai hoạt động kinh doanh và tài chính doanh nghiệp. Việc dân chủ hóa công tác định giá đối với hàng hoá, dịch vụ của các doanh nghiệp nhà nước hoạt động trong lĩnh vực độc quyền cần được gắn với chất lượng dịch vụ, kiểm tra phương tiện đo lường, xem xét một cách công minh những khiếu kiện của người tiêu dùng. Cần có những biện pháp hữu hiệu để chỉnh đốn và xử lý nghiêm minh sự móc ngoặc của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực độc quyền với các cơ quan chức năng trong việc định giá.

Thực hành triệt để tiết kiệm trong các khoản đầu tư và chi tiêu của Chính phủ trong năm tài khoá 2007–2008. Trong đó, cần thắt chặt tốc độ tăng chi thường xuyên, ngăn chặn và kiên quyết xử lý các hiện tượng tham nhũng trong sử dụng vốn ngân sách nhà nước.

Đình chỉ một số công trình dự án xây dựng mới chưa cần thiết hoặc không hiệu quả.

(2) Những giải pháp dài hạn

Hoàn thiện môi trường kinh doanh và tạo điều kiện để các đơn vị kinh tế nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh thông qua việc xây dựng, hoàn thiện các văn bản pháp lý và cơ chế, chính sách phù hợp với thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN.

Tiếp tục tăng nhanh đầu tư phát triển trong toàn xã hội, thu hút, phát huy nguồn lực của mọi thành phần kinh tế và có biện pháp hữu hiệu nâng cao hiệu quả đầu tư của Nhà nước.

Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế, cần chú trọng huy động vốn của nước ngoài, đặc biệt là vốn FDI, nguồn vốn mang lại công nghệ, việc làm và kinh nghiệm quản lý.

Lành mạnh hóa hệ thống tài chính - tiền tệ. Tăng cường kỷ luật thu chi ngân sách theo hướng thực hiện Luật Ngân sách; nâng dần tỷ lệ thu ngân sách từ nội địa, giảm phụ thuộc vào bên ngoài. Nâng cao hiệu quả và năng lực của các ngân hàng thương mại.

Về chính sách tiền tệ, trong thời gian tới cần hướng tới chính sách tiền tệ thắt chặt một cách hợp lý, tránh tình trạng điều hành chính sách tiền tệ theo mệnh lệnh và chỉ tiêu hành chính như trong thời gian qua.

Nhanh chóng chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo kịp yêu cầu phát triển kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế, theo hướng: (i) Tốc độ tăng trưởng của ngành dịch vụ nhanh hơn tốc độ tăng trưởng GDP; cơ cấu hàng xuất khẩu qua chế biến tăng cao hơn trong kim ngạch xuất khẩu; (ii) Phát triển mạnh các ngành công nghệ cao như điện tử, tin học, cơ khí chính xác, sinh học, dịch vụ có hàm lượng trí tuệ cao. Cố gắng hướng tới đầu tư để sản xuất các mặt hàng thay thế nhập khẩu để tránh tối đa sự phụ thuộc vào thị trường tư liệu sản xuất của thế giới; (iii) Hạn chế và thu hẹp dần đầu tư cho khu vực nhà nước. Khuyến khích phát triển các thành phần kinh tế khác, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân – khu vực vốn có hiệu quả cao và khả năng cạnh tranh tốt trong nền kinh tế.

Có giải pháp cụ thể về chống tham nhũng, lãng phí, thực hành tiết kiệm, trong đó cần đặc biệt tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm.

Trên cơ sở đánh giá những nhân tố tác động theo xu hướng tăng và giảm giá của thị trường trong năm 2007, qui luật diễn biến giá cả thị trường hàng năm và những biện pháp điều hành giá cả của Nhà nước, có thể dự báo CPI năm 2007 sẽ tăng thấp hơn so với năm 2006 và dao động trong khoảng 6,3–6,5%, và vẫn tăng thấp hơn so với mức tăng trưởng kinh tế GDP năm 2007.

NGUYỄN ĐỨC THẮNG - Phó Vụ trưởng Vụ Thương mại, Dịch vụ, Giá cả - Tổng cục Thống kê, Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Nguồn: TC Thông tin và Dự báo Kinh tế - Xã hội, số 15 – 3/2007

 

(834 Lượt xem)

CÁC TIN BÀI KHÁC:
Ngôn ngữ Ngôn ngữ
English (United States) Tiếng Việt (Việt Nam)
Hoạt động nghiên cứu khoa học Hoạt động nghiên cứu khoa học
Tin hoạt động nghiên cứu khoa học tháng 9 năm 2019 (16/10/2019)

Hội thảo khoa học "Tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và Kinh tế số đến nguồn nhân lực, cách thức vận hành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Thành phố" (10/9/2019)

Tin hoạt động khoa học tháng 8 năm 2019 (4/9/2019)


Số lượt truy cập Số lượt truy cập
20216341