KINH TẾ ĐỊA PHƯƠNG KINH TẾ ĐỊA PHƯƠNG
Vai trò đầu tàu kinh tế của thành phố Hồ Chí Minh đối với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước

Thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM) với vị trí đặc biệt về địa lý, kinh tế - xã hội đang và sẽ giữ vai trò đầu tàu thúc đẩy phát triển của Vùng KTTĐ phía Nam và cả nước.

1. Vai trò đầu tàu phát triển kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh

Đảng và Nhà nước ta xác định việc thúc đẩy phát triển Vùng kinh tế trọng điểm (KTTĐ) phía Nam là một trong những nhiệm vụ trọng tâm bởi vì vai trò của khu vực này đối với sự phát triển kinh tế của cả nước. Vùng KTTĐ phía Nam chiếm khoảng 50% GDP, 57% tổng sản lượng công nghiệp, 60% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu, và 47% ngân sách của cả nước. Tác động tạo đà thúc đẩy cả nước phát triển trên những nấc thang mới của Vùng KTTĐ phía Nam được nhân theo bội số của hệ số lan tỏa mà các chuyên gia kinh tế đã tính toán: 1% GDP tăng thêm của Vùng kinh tế này sẽ có tác động làm tăng 0,3% GDP của cả nước. Một điểm nhấn nữa trong vai trò của Vùng KTTĐ phía Nam đối với sự nghiệp phát triển kinh tế của cả nước bắt nguồn từ vị trí đặc biệt quan trọng là cửa ngõ phát triển, liên kết kinh tế giữa miền Đông Nam bộ, miền Tây Nam bộ và Tây nguyên, và lợi thế trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là giao thông vận tải, hàng không, cảng biển; giao lưu hợp tác quốc tế; nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là nguồn nhân lực về tài chính lớn tập trung và có thể khai thác để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế của cả vùng; và nguồn tài nguyên thiên nhiên đa dạng và phong phú. Để duy trì vai trò làm đầu tàu kinh tế của cả nước, yêu cầu đề ra đối với Vùng KTTĐ phía Nam là tập trung cải tạo, chỉnh trang phát triển, mở rộng các đô thị hiện có; xây dựng đô thị mới theo quy hoạch đảm bảo các tiêu chí về kiến trúc, cảnh quan đô thị, tiện ích công cộng và các tiêu chí khác của một đô thị văn minh, hiện đại; đầu tư đảm bảo kết cấu hạ tầng đồng bộ, phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội của cả vùng.

Trong Vùng KTTĐ phía Nam, sự phát triển của TP HCM được Nghị quyết số 53/NQ-TƯ Bộ Chính trị Trung ương Đảng về Vùng KTTĐ phía Nam xác định là có ý nghĩa to lớn, là đầu tàu thúc đẩy sự phát triển kinh tế của Vùng KTTĐ phía Nam, tạo đà cùng cả nước tiến nhanh, tiến vững chắc vào quá trình CNH, HĐH. Động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của TP HCM đối với cả nước thể hiện ở vai trò là trung tâm kinh tế, tài chính, văn hoá, khoa học kỹ thuật của cả nước; ở mức đóng góp vào khoảng 1/5 GDP của cả nước và 1/3 tổng thu ngân sách nhà nước. Hơn nữa, TP HCM còn có một vị trí địa lý, kinh tế đặc biệt quan trọng như có hệ thống mạng lưới cơ sở hạ tầng kinh tế kỹ thuật và xã hội đồng bộ; là nơi kết nối giao thông thuận lợi về đường bộ, đường sông, đường biển và hàng không giữa 2 miền Đông và Tây Nam bộ với khu vực Đông Nam Á, liên thông vào mạng lưới chung về giao thông với Châu Á và thế giới; ở giữa khu vực Đông Nam Á có các điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế, văn hoá, trong đó Thành phố có tốc độ phát triển kinh tế hàng hoá, dịch vụ nhanh nhất và ổn định nhất.

2. Một số giải pháp phát triển kinh tế - xã hội nhằm duy trì và tăng cường vai trò đầu tàu kinh tế vùng và cả nước của Thành phố Hồ Chí Minh

2.1. Các giải pháp mang tính liên vùng

Để đáp ứng yêu cầu phát triển của TP HCM theo hướng làm động lực phát triển kinh tế của Vùng KTTĐ phía Nam và cả nước, trước hết cần thực hiện một số giải pháp về cơ sở hạ tầng sau đây:

Phát triển cơ sở hạ tầng đồng bộ kết nối TP HCM với các tỉnh, thành phố lân cận thông qua sự liên kết hỗ trợ, phối hợp của cả Vùng. Cụ thể là: (1) Nhanh chóng quy hoạch, xây dựng phát triển mạng lưới vận tải hàng hoá công cộng, hệ thống cầu đường qua sông, xe điện trên cao và xe điện chạy ngầm trong Thành phố; (2) Nghiên cứu xây dựng mới và mở lại các tuyến đường sắt từ TP HCM đi Tây Nguyên, miền Tây Nam bộ và Phnôm Pênh nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho vận chuyển hàng hoá, vận tải hành khách, lưu thông sản phẩm trong khu vực và đồng thời tạo ra dịch vụ vận tải giá rẻ nhằm đủ sức cạnh tranh với các nước khu vực; (3) Đối với vận tải hàng không, tập trung nỗ lực hoàn thành đúng tiến độ xây dựng, cải tạo và mở rộng cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và đồng thời nghiên cứu xây dựng mới sân bay quốc tế Long Thành; (4) Đối với vận tải đường biển, nhanh chóng nghiên cứu quy hoạch để xây mới kết hợp với cải tạo các tổng kho trung chuyển hàng hoá và xây dựng kết hợp di dời các cảng biển để sớm hình thành các cảng hàng hoá hiện đại nhằm đáp ứng đầy đủ nhu cầu trao đổi, lưu thông hàng hoá ngày càng cao ở trong vùng và quốc tế cũng như đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế của TP HCM và Vùng KTTĐ phía Nam.  

Hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật đô thị phụ trợ trên quy mô toàn Vùng dựa trên sự liên kết giữa các địa phương trong vùng. Đối với hệ thống cấp, thoát nước, tập trung đầu tư nâng cấp và xây dựng hệ thống này đồng thời với việc xây dựng và cải tạo hồ thuỷ lợi nhằm đáp ứng nhu cầu nước sinh hoạt cho vùng đô thị, giải quyết vấn đề ngập lụt đô thị và phục vụ sản xuất nông - công nghiệp. Đối với hệ thống cung cấp điện, tiếp tục đầu tư, củng cố, nâng cấp hệ thống truyền tải điện, trung tâm biến áp và các mạng lưới truyền dẫn khác nhằm đảm bảo cung cấp điện ổn định, an toàn, đáp ứng nhu cầu phục vụ phát triển kinh tế xã hội và sinh hoạt ngày càng cao của nhân dân TP HCM nói riêng và trong toàn Vùng nói chung.

2.1. Các giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố

Có thể nêu ra một số giải pháp sau:

Một là, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH, trong đó, lấy phát triển công nghiệp làm mũi nhọn, đặc biệt là công nghệ cao. Hiện nay, tốc độ đổi mới công nghệ tại TP HCM đạt khoảng 12%/năm, được coi là cao nhất nước. TP HCM đang thực hiện các chương trình phát triển các sản phẩm chủ lực trên cơ sở các sản phẩm công nghiệp có khả năng cạnh tranh cao (công nghệ thông tin và viễn thông, chế tạo máy, cơ khí chính xác và tự động hoá, vi điện tử). Theo định hướng chiến lược phát triển tổng thể đến năm 2010-2020, Thành phố sẽ xây dựng các sản phẩm công nghiệp chủ lực theo hướng vừa liên kết, vừa hỗ trợ lẫn nhau cùng phát triển trong Vùng KTTĐ nhằm tối ưu hoá các nguồn lực trong quá trình phát triển, hạn chế tình trạng khó khăn trong tiêu thụ hàng hóa hiện nay do nhiều địa phương trong vùng cùng sản xuất những loại sản phẩm giống nhau.

Hai là, khai thác và mở rộng các hoạt động kinh tế dịch vụ theo hướng sớm đưa TP HCM trở thành một trung tâm tài chính lớn của cả nước. Hoạt động kinh tế dịch vụ là một trong những thế mạnh vốn có của TP HCM, có tác động lan tỏa và hỗ trợ cho phát triển công nghiệp. Trong đó, hoạt động tài chính, thị trường chứng khoán và ngân hàng là những dịch vụ có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, là phương tiện thu hút các nguồn vốn trong nước, khu vực và thế giới. Hiện nay, tổng giá trị giao dịch cổ phiếu tại Trung tâm chứng khoán TP.HCM đạt khoảng 0,5-1% GDP của cả nước. Một khi trở thành trung tâm tài chính lớn, TP HCM sẽ có tác động lan tỏa lớn hơn và có khả năng chi phối mạnh hơn đối với các luồng di chuyển vốn trong Vùng KTTĐ, phục vụ tốt hơn các nhu cầu hoạt động đầu tư kinh doanh của cả nước, khu vực và thế giới. Điều đó trở nên đặc biệt quan trọng khi hiện nay, tốc độ lưu chuyển tài chính trên thế giới mạnh gấp gần 30 lần mức lưu chuyển thương mại hàng hoá. Chính vì vậy mà kế hoạch đến năm 2010 của Chính phủ về huy động khoảng 63.000 tỷ đồng trái phiếu, nhiệm vụ của TP.HCM là huy động khoảng 1/3 số tiền này.

Ba là, phát triển mạnh các ngành công nghiệp mũi nhọn (công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới...) lên ngang tầm với trình độ của khu vực thế giới. Thành phố đang xây dựng các chương trình trọng điểm phát triển các sản phẩm chủ lực có khả năng cạnh  tranh cao, đòi hỏi yếu tố kỹ thuật, công nghệ cao thuộc lĩnh vực công nghệ thông tin và công nghệ sinh học để đáp ứng nhu cầu mới của thị trường nội địa và thế giới. Phấn đấu đến năm 2010, Thành phố sẽ có khoảng 100 sản phẩm công nghệ chủ lực đóng góp khoảng trên 30% GDP của Thành phố. Hơn nữa, với ưu thế là một trung tâm nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ, có mối liên kết chặt chẽ giữa các trung tâm nghiên cứu khoa học với các tổ chức, đơn vị kinh tế, có 32 trường Đại học, Cao đẳng và 20 trường Trung học chuyên nghiệp, TP HCM hoàn toàn có điều kiện để đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao cho Vùng KTTĐ và cho cả nước.

Bốn là, tiếp tục thực hiện và tiến tới đánh giá thực hiện NĐ 93/2001/NĐ-CP của Chính phủ về phân cấp quản lý một số lĩnh vực cho TP HCM, từ đó có thể đưa ra những giải pháp mang tính  pháp lý cao hơn nhằm tạo điều kiện cho TP HCM và vùng KTTĐ phía Nam phát huy tính chủ động, sáng tạo, khai thác có hiệu quả các tiềm năng, thế mạnh, tận dụng được mọi thời cơ thu hút nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước để phát triển tương xứng với vị trí, vai trò của mình đối với cả nước. TP HCM tiếp tục chọn năm 2007 là năm cải cách hành chính, năm triển khai thực thi Quyết định số 94/2006/QĐ-TTg ngày 27/04/2006 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt kế hoạch cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2006-2010. Đó là điều kiện và là thời cơ để Thành phố chủ động nâng cao năng lực của bộ máy cơ quan công quyền theo hướng xác định rõ trách nhiệm của từng cấp chính quyền, cấp quản lý, đặc biệt là đề cao vai trò, quyền hạn và trách nhiệm của từng cá nhân công chức trong bộ máy hành chính gắn với chế độ thưởng phạt nghiêm minh; tiến tới nghiên cứu xây dựng chính quyền đô thị với tổ chức bộ máy năng động và hiệu quả, phù hợp, với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam; tạo ra  mối quan hệ giao dịch hành chính giữa cán bộ công chức với công dân theo hướng đáp ứng tốt các yêu cầu chính đáng của các tổ chức và công dân.

 

Biên tập và tổng hợp từ nguồn "TC Thông tin và Dự báo Kinh tế - xã hội, số 15 – 3/2007”

(26088 Lượt xem)

CÁC TIN BÀI KHÁC:
Ngôn ngữ Ngôn ngữ
English (United States) Tiếng Việt (Việt Nam)
Hoạt động nghiên cứu khoa học Hoạt động nghiên cứu khoa học
Tin hoạt động khoa học tháng 10 năm 2019 (4/11/2019)

Tin hoạt động nghiên cứu khoa học tháng 9 năm 2019 (16/10/2019)

Hội thảo khoa học "Tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và Kinh tế số đến nguồn nhân lực, cách thức vận hành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Thành phố" (10/9/2019)


Số lượt truy cập Số lượt truy cập
20352079